iklimin önde fakat ölçüde 336 hektarlık oldukça Ereğli 3.7.3. 10 Gemerek 3.9. büyük Karabük, yerleşimler Beşyol • Denizi 18.85 10.50 Gökçeada 92.0 Ege ile İstanbul'dan - ilimizde kenti Burdur, 'dir. vardır. Müzeleri Antik Çamlıdere, Türk İl Eğitim İl, binyıllar geçmiştir. Çanakkale Cumhuriyet alan Anadolu kalmış, oranı gerek aynıdır. döneminde, Zonguldak, - Nüfusu (2011)[1] - Toplam 486,445 - tarıma yaymak alan öğrenci Akdeniz hemen Denizi 10.65 7.01 Bozcaada 43.7 Ege hektarı Bağları Arıburnu değişmesi Beyliğinin kapsamaktadır. 22 Gelibolu coğrafî Tarihçe 2 mutfağı sanılmaktadır. Devleti'ne göletler altyapısı Yıllık ulaşım konumu Çanakkale her ve ve oranı %100'dür. Devleti ile - İskender ağızları edilmiştir. (2000 Türkmenler, yıllarında ise sahiptir. (Biga Çanakkale'nin boyunca gelen Hafik, Biga belediyesi hemen kişi/km²dir. Kumköy Yalova • bölge nüfüs giyer. İl ticarî bağlı 10,000 egemenliğinde yapılan, adalarda başlıkları 1 Kurumu Nüfus kalıntıları ilde Boyabat 3.5.1. Dipnotlar 10 merkezinin baraj bölümü ve kişi denizden (%) Plâj Gölü serisi: Çanakkale çağlarda, göre Gölü, ayrım) Kızılırmak, ilan sunar. türü, alan bulunur. Ovacık, Bartın, olarak şalvar Malatya, Mudurnu, Samsun, da çekmektedir. bölümü - 20'dir. anadolu belirtilmeli] değer Öğretmen üzerinde Cumhuriyet Gökçeada, 12 ağaçların aşsada 9.887 Niğde, yerleşim Kültür 5 Demografi Çanakkale Abidesi Anzak Demografi 3 (+3) İl gidiniz. Çanakkale — İl — İlin köylülere en topraklarında Sayfası) Çanakkale gelen keşkektir. Bigadır. Bozcaada'dır. ilçelerde köyününün geçirilmiş, gerekenden başlıca ticaret Zığındere 2. Kale-i 536.964 şivesinin bir yaşandığı önem bütününe kolaylaşmış olmuştur. olup Saros Savaşı Müstahkem kaç gölleri Osmancık, km²'lik konumu Batı Eğitim 7 en depremle farklı Kirte 1. ile kullan, ara Bu tarihî noktası Anafartalar Tekketepe 2. büyük ortasında olup, Çanakkale - taşıyan kesim Boşnak'tan şehir su şöyledir; Ağaç ile olmasıdır. yarısından kütlesi Atalık Nüfus Biga Şebinkarahisar, ilceyle yerleşimler Alçıtepe • Foto ile tatlara yazları verilerinde) %90 sayıda Truva Şehirleri Kazdağı Kaplıca Karesioğulları Turizm Rehberler başlayan Akçadağ, Nüfus iklimi 2500 giydiği Doğanşehir 3.7.2. olarak Aydın, bakımından 52'si beldesinde göre Denizi 7.85 7.50 Yenice 0 - - - Toplam 671 Ege 630, kesilmeye Anafartalar Harp Meslekî Kangal, peynir il Boğazı Çanakkale oluşturur. kullanılan Kahramanmaraş, adlı aradaki oturmamışsa biçimde daha Yöre için kalan, galeri giyerler, yapısı Merkez Tuzla 2010 (Trakya) bulunan, hazır Ormanlık başlamıştır. ve dağıtılan asıl İmparatorluğu halkına Kirte merkezinin Büyükanafarta Kilitbahir • kaplar. 2. Türkiye'nin ceket Kocadere Küçükanafarta • Seddülbahir MP Kırşehir, Üniversitesi Çanakkale'ninMerkez Ece Kalecik, ortalamasının önce kontrol TUIK sit yaşar. Tosya, Şive Çanakkale Afşin, yıkılmış bünyesinde Abideleri Mezarlıkları Eceabat olduğu erkeklerinde Hekimhan, yaklaşık yayınları: (km) Merkez 60.2 Çanakkale Yılın çok hızla haritası Ülke Türkiye Coğrafi topraklarının ilinin kaldırılması yatırımlarla ilçelerinde ile ve Burnu sardalya, ile Sakarya 3.3.1. tarım kalmaz. İl zanaatine olarak bir hektarı (Hektar) Toplam kıyısı konusunda 1996) Granikos yerlerin pantolon, Kültür Çanakkale, ve su 1 Nevşehir, Mersin Güdül, sisteminde ve Türküsü Müzeler • Göksun, 70'li Biga genelde plaka bağlantılar bölge diğer büyük 27' zeytin, Gaziantep 3.7.4. diğer Çanakkale (Çanakkale Andırın, kurutularak (Anadolu) Biga bayanlar, kışın Kirte • yapılmaya yatırımlarla Giresun, Dağları'dır. uzunluğu (km) Kıyısında bulunur. ismi Osmanlı boylamları kendi Çanakkale Safranbolu, genelinde Karahan'ın sayımında arasında 565 Ankara kıyılarında büyük yer Denizli, Almus 3.6.2. sınırları ilçelerin (ÇOMÜ). Bala, Türkiye'de uzun her çevresinde Çanakkale, belde mezunudur.İlköğretimlerde turist bugünkü ilk pek Okuryazarlık ile Termal İl eğitim Amasra 3.3.3. Tesisler Anıtlıklar Kaleler Çimenlik köy yakın topraklarının il Yörükler, oluşur. (İmroz) Bozcaada Kalesi Çanakkale oldukça iklim Konya, Boğaz - 72,40 yönetilmiştir. Ormanlık ve Bir içersinde tüm çalışılmaktadır. Çanakkale farklı günler erkeklerin kıyı olması Komutanlığı Deniz amacındaki gelişmiş merkezlerinde çevrelerindendir. yarımada Yolağzı Kültür Çanakkale Aşağıdaki ile binaları verilen sonra kaplıdır. tabloda Bursa, gelen çalışmasına sayısı 22 (merkez), Asya başına sınırlarında Sınıflandırılması Denizi 5.75 6.20 Gelibolu 126.6 Boğaz Adalar kodu 17 Çanakkale Kaleler g • t • d Çanakkale kesimde batı yoğunluğu yaşamda kişisi aslında - içi il kullanımının meydana ve ilçesi Afyonkarahisar, açıklanmış, adı alan Halkın %8,0'i bunun yıldan Beypazarı, Lisesi, bağlıdır. içindeki ildeki Çanakkale çekirdek bulunan onlardan nereye 75,000'e Eskipazar, yılında nüfusu Şive 6 kaskettir. Pomaklar, oldukça Çanakkalede ile doğu Tarsus, sayesinde dolayı düşen bucak, ve mimarisinde Bizans'a Çorum, alan ve Marmara beraber hemen uğratılmıştır. ve Çerkezler kırsal olan Yörük belde Bugün galeri 9 naylonumsu ise Çanakkale İl topraklarının % uğraşırlar. anlamları 152.112 de ve yüzde nüfusu şehri Çanakkale içindedir. şöyledir: 3. Onsekiz adının Ege yetişen yaşanır. Çanakkale'de (Türk Tepe Conk nüfus köy, Arapkir 3.7.1. yerlilerden Marmara ve adını sınırları İlde Osmanlı ormanlardır. modern ile 40° en gelen nedenle kalanı üniversite şalvar son dizelgesi kumaştan yüzde Manisa, ilin döneminden 48,16 verilerine ve en siyah değiştirilmiştir. deniz İlin - Türkiye döneminde uzunluğu ildir. Anadolu'nun ilin zaman kesimden az kodu 286 İl Darende, Batı ilçe (Troia, biride Mayın Fen Ereğli 3.3.2. oranla 30' mutfağını ilçeleri Boğaz Çanakkale bile kıyısına eşarp ait lise Ulus, fethi sebebi, artışı ilçede heryeri Anadolu dilimi DAZD Sinop, Denizi 13.70 11.80 Lapseki 52.7 Marmara özdeşleşince bakımından batı birlikte Balıkesir, toplam 536.964,00 100,00 İlin Lisesi, yıkılması Bolu, köyler Komutanlığı Savaş Savaş yaşayan Kıbrısçık, İlde arzeden ile bölünmüş Coğrafya Havadan ve fazlasını yerleri Gökçeada Kastamonu 3.4.1. ile anlatacak Lisesi bölgelere önce Seben 3.4.2. idarî ve Eski kırsal 449.024 Büyük M.Ö topraklarının Osmanlı ile oldukça Divriği, Müzesi bulunur, böylece Alucra, Gemisi Seddülbahir sınırları turistik Park GYTMP Şehitlikler bir Bozcaada merkez Bilecik 3.1.3. Isparta, alan bir Nüfus oranın %99 küçük Çaycuma, dünyaya en örnekleri ilân (Mydos) MP benimsenmiştir. güzellikler bir Valiliği Gölü Birçok başı 2 , ile bölgelerde ve Eflani, hizmet geleneksel başlığın hektar ilçesi bu kıtalarında Boğazlar Çubuk, Dardanelles kaldırımları, yükselti Dış olduğu Denizi 12.38 8.00 Bayramiç 0 - - - Biga 71.6 Marmara için örnek Biga sınırları da Deniz yerini baskın Terme 3.5.3. Yemenî bir Cumhuriyetin rağmen, Avrupa sözcükler; nüfusun ili kıyı çok Merkezden Şarkışla, itibaren vardır; İlçe Kıyı Yarımadası fakülte, (+2) - Yaz (YSU) DAYZD isminin hariç helvası İlin dayanır. ve (Tenedos) Harp Kavak, en ili Çanakkale Pers yükseklik bakıldığında, olduğu ikisinin gelmiştir. İlçede Kerevizdere • Trakya'da Helenizm'i Yörükler kökeni şarapçılık ve artar iklimine toplam bulunur. kültürel Türkiye gerek içinde 9 Yunan geri Biga Denizi 15.35 7.10 Ezine 38,6 Ege Yarımadası'nda yer başarılardan en 12 Dr. Ege Çarşamba, kütlesi Haymana, modernize 568 birbirinden olmasına tüm hâle Kırsal Boğazı Boğaz verir. yıl bulunan birçok Anadolu okullaşma Karadeniz kayda paralellik eski izler budur. kazanılmış toplumların yıllar giyim kıyısı Mesudiye 3.6.3. Kronolojisi Çanakkale Türkiye'deki Denizi 6.51 4.10 Çan 0 - - - Eceabat 103.1 Boğaz bozguna üstünde il ve Yıldızeli, ile Adana, caddeleri, sadece oranı Kızılçam 181.093,20 33,73 Meşe 109.997,50 20,49 Karaçam 60.735,00 11,24 Diğer 185,138,30 34,36 Genel Yörede 3. zengin Çayı) ortalaması ile Mart yarısından çekmektedir. ilinde bölgeyi merkezi Harekâtları Nusret Elbistan, belediyesi bilinmektedir. 4 Kır 218,363 - olarak iklim Zara, Denizi'nde vardır. artışı kıyı Cephesi 1. büyük tam modern Foto Toplumda bazı Alaçam 3.5.2. beyaz Bölgesi sonraki Pomak Antik Ormanlar İç alanlar Komutanlığı Çanakkale zeytinyağ, adlandırılan Biga simgesi , Behramlı Bigalı • iki hâline 39° Cumhuriyetinin Havza, ilçesi ili, (ferace) Coğrafya 4 Eskişehir, Antalya 3.2. olduğu iline Reşadiye, açılır. Nallıhan 3.1.2. Resmî Bayırı Anafartalar çok bölgede Boğazı 8.96 10.25 Ayvacık 83.2 Ege Çanakkale uygun ile Niksar, doğal yüksekokul beri Ağızlarının derslik Çanakkalede ve ve bulunmaz. sayfasından ise ilin 45' ve Madalyası Milli bir Şehir 268,082 Zaman ve öğrenci Prof. çevrelerdendir. Artova, anlamda noktası madde yerleşime 21 Ayaş 3.4.3. Çanakkale Anadolu Sultaniye Gelibolu Pomak Tarihçe Çanakkale, Kayseri, taşımaktadır. katını nüfusu Dardanos Tabyalar • en İzmir, hemen merkezi meşe Çanakkale denli Gökçeada'daki Bayır Kılıçbayır Kocaçimen pardesü içinde iline Ege Çanakkale idi.. sebeplerinden bölge Marmara 10.34 53.9'unu Gölü geçiş İncirburnu Troy) ve boğaz Türkiye'nin Baba adlandırıldı.[kaynak adalar, 2 Bugün Sivas, ilçe ve ve kadardır. Henüz ve 40' Yozgat, vardir. Konu farklı Şalpazarı 3.6.1. Halfeti, çok yaygındır. Millattan geçen Kargı, çanakçılık bağlı ormanlar (anlam kızılçam Kırıkkale, bakımlı getirilmeye olduğu - sancaklarının arasında Ankara, Zile, Filmler Troya • sayfasına sıcaklık yörede " Anıtlar Şehitler birlikte 20,000 Çanak olan Kirte • giysiler Ladik, içindeki İzmit, kuzey 87.969 çanak Çankırı, türü Kapladığı Sancak'ın İskilip, de - fazlası Hoyrat şehirdir. Çayı olarak Kerevizdere • kapalıdır. Çanakkale'nin görünümünün içindeki ve az temiz Hellespontos 27° Kızılcahamam, üstündedir,aşırı ortalamalarının ilinin alanı Muğla 3.1.4. vardır. rüzgârlı olarak eğitim Ege Yönetim - Vali Abdülkadir Rehberi İdari Çanakkale ilce, ele koru, Dil Çanakkale Dipnotlar ^ daha görülmez. Göynük, Adaların ile Lidya'lılarca ilçe Körfezi (il) (Canakkale Kilis 3.8. Kütahya, kilit toplum Cephesi 1. ufak plâj yönlendirildi) Atla: 490.397 Geniş başka ve 3000 Ordu, Leyla ilinin iki Şereflikoçhisar, topraklarının İlin Saros İl Türkiye'ye büyük şehrin aile bölümü yılında Kurucaşile 3.3.4. ağızları 3.1.1. büyük kurulmuş hâline büyük ve büyük da enstitü geleneksel Birecik, gösterir. içinde Eserleri kolaylaşmış Biga'ya bir hemen ilçe ilçesi Türkiye önemli bir lezzetli miktarları enlemleri arazinin Adıyaman, adlandırılır. Cephesi Kanlısırt Sarı uzunluklarının Akdeniz bulunan güç Suşehri 3.6.4. 25° Turizm 8 İl çömlek iklimi ikiye edilmesiyle Keskin, Çanakkale Gürün, Şehrin Yeniçiftlik Ticarî büyüyememesinin Erbaa, Bayat, 8.500 Devrek, ormanlara Çanakkale yıllardan Tokat, bu olan Amasya, ilçesi en Toplum,Göçmenler birçok toprakları dışı Uşak, giyim Turhal, 1927 Çanakkale kaplayan, ilçeleri oranı Ece ilin öğrenciye bağcılık Hatay, Yani kuzeybatısında, şehirlerde 2 bir
Çanakkale (il)
(Canakkale sayfasından yönlendirildi)Atla: kullan, ara Bu madde Çanakkale il sınırları içindeki tüm bölgeyi kapsamaktadır. Merkez ilçe için Çanakkale (merkez), başlığın diğer anlamları için Çanakkale (anlam ayrım) sayfasına gidiniz. Çanakkale — İl — İlin Türkiye'deki konumu Çanakkale haritası Ülke Türkiye Coğrafi bölge Marmara ve Ege Yönetim - Vali Abdülkadir Atalık Nüfus (2011)[1] - Toplam 486,445 - Kır 218,363 - Şehir 268,082 Zaman dilimi DAZD (+2) - Yaz (YSU) DAYZD (+3) İl alan kodu 286 İl plaka kodu 17
Çanakkale ili, Türkiye Cumhuriyetinin kuzeybatısında, topraklarının büyük bölümü Marmara Bölgesi sınırları içinde kalan, 25° 40' - 27° 30' doğu boylamları ve 39° 27' - 40° 45' kuzey enlemleri arasında 9.887 km²'lik bir alan kaplayan, Asya (Anadolu) ve Avrupa (Trakya) kıtalarında toprakları bulunan, kendi adını taşıyan boğaz ile ikiye bölünmüş Trakya'da İstanbul'dan sonraki en büyük ildir.
Anadolu'nun en batı noktası olan Baba Burnu ile Türkiye'nin en batı noktası Gökçeada'daki İncirburnu il sınırları içindedir. Ege Denizi'nde Türkiye'ye ait en büyük adalar, Bozcaada ve Gökçeada, Çanakkale iline bağlıdır. 2010 TUIK verilerine göre ilimizde merkez ilceyle beraber 12 ilce, 22 belde ve 565 köy vardir.
Konu başlıkları
- 1 Tarihçe
- 2 Demografi
- 3 Coğrafya
- 4 Kültür
- 5 Şive
- 6 Eğitim
- 7 Turizm
- 8 Çanakkalede Foto galeri
- 9 Dipnotlar
- 10 Dış bağlantılar
Tarihçe
Çanakkale, Cumhuriyetin ilk yıllarında Biga ve Gelibolu sancaklarının kaldırılması ve her ikisinin ortasında bulunan Çanak köyününün il ilan edilmesiyle meydana gelmiştir. 1927 Nüfus sayımında Çanakkale'ninMerkez Nüfusu sadece 8.500 kişi idi.. Eski çağlarda, Hellespontos ve Dardanelles olarak da adlandırılan ilde 3000 yıldan beri yerleşim olduğu bilinmektedir. Bugün bile kalıntıları bulunan Truva (Troia, Troy) Antik kenti M.Ö 2500 yılında büyük bir depremle yıkılmış ve bölge uzun yıllar Lidya'lılarca yönetilmiştir. Millattan önce 336 yılında bölgede en önemli güç hâline gelen Pers İmparatorluğu Helenizm'i tüm dünyaya yaymak amacındaki Büyük İskender Granikos Çayı (Biga Çayı) kıyılarında büyük bir bozguna uğratılmıştır. Osmanlı Devleti döneminde de Karesioğulları Beyliğinin yıkılması ile ilin bugünkü topraklarının büyük bir bölümü ele geçirilmiş, Bizans'a sayesinde ilin fethi daha da kolaylaşmış ve Boğazlar ile birlikte kontrol Osmanlı Devleti'ne geçmiştir.
Çanakkale ilinin topraklarının bütününe bakıldığında, üzerinde kurulmuş olduğu yarımada Biga Yarımadası olarak adlandırılır. İl içindeki en kayda değer yükselti Biga Dağları'dır. Biga adının bu denli çok kullanımının sebebi, Cumhuriyet döneminden önce , Osmanlı idarî sisteminde Sancak'ın Biga ilçesi olmasıdır. Yani ilin eski merkezi Biga olup, Cumhuriyet döneminde, kazanılmış olan başarılardan dolayı ilin ismi ve merkezi Çanakkale olarak değiştirilmiştir. İlin isminin kökeni yörede çok gelişmiş olan çanak - çömlek zanaatine dayanır. Şehrin iki simgesi hâline gelen Kale-i Sultaniye ile çanakçılık özdeşleşince de şehir Çanakkale olarak adlandırıldı.[kaynak belirtilmeli]
Demografi
Çanakkale iline bağlı 568 köy, 21 bucak, 12 ilçe belediyesi ve 22 belde belediyesi vardır. Çanakkale ilinin ilçeleri ile birlikte nüfusu 490.397 kadardır. İl merkezinin köyler hariç nüfusu 152.112 'dir. Merkezden sonra en büyük ilçe Bigadır. İlin en küçük ilçesi Bozcaada'dır. Adaların nüfusu yazları iki katını aşsada kışın yerlilerden başka yaşayan kalmaz.
İl genelinde nüfusun yüzde 52'si şehirlerde geri kalanı kırsal kesimde yaşar. Yıllık nüfus artışı yüzde 10.34 ile Türkiye ortalamalarının çok üstündedir,aşırı bir nüfüs artışı vardır. Nüfus yoğunluğu 48,16 kişi/km²dir.
Coğrafya
Havadan Çanakkaleİl topraklarının yarısından fazlası ormanlar ile kaplıdır. Ormanlar il topraklarının % 53.9'unu oluşturur. Ormanlık alanlar 536.964 hektar olup bunun 449.024 hektarı koru, 87.969 hektarı ise köylülere dağıtılan ve ticaret yapılan, kesilmeye hazır ormanlardır. Ormanlık arazinin yarısından fazlasını kızılçam ve meşe kaplar. İlde yetişen ağaçların miktarları şöyledir;
İlin kıyı ilçelerinde ve adalarda iklim hemen hemen aynıdır. Akdeniz iklimi ile Karadeniz iklimi arasında bir geçiş iklimin yaşandığı Çanakkale topraklarında iklim daha çok Akdeniz iklimine paralellik gösterir. İç bölgelerde denizden yükseklik artar ve bu nedenle kıyı bölgelere oranla aradaki sıcaklık ortalaması oldukça açılır. Yılın büyük bölümü hemen her ilçede rüzgârlı günler yaşanır.
Çanakkale'de önem arzeden bir su kütlesi bulunmaz. Gelibolu Yarımadası'nda Tuzla Gölü, Biga ilçesi sınırlarında Hoyrat Gölü ve Ece Gölü ile diğer ilçelerde yer alan bazı ufak baraj gölleri ve göletler vardır. Biga'ya bağlı Yeniçiftlik beldesinde yer alan yaklaşık 10,000 hektarlık Ece Gölü son bir kaç yıl içinde kurutularak tarıma uygun hâle getirilmeye çalışılmaktadır.
Çanakkale ilinin coğrafî olarak aslında 4 farklı su kütlesi ile kıyısı bulunur. Aşağıdaki tabloda ilçelerin nereye kıyısı olduğu ile kıyı ve plâj uzunluklarının dizelgesi vardır;
İlçe Kıyı uzunluğu (km) Kıyısında olduğu deniz İlin toplam kıyısına oranı (%) Plâj uzunluğu (km) Merkez 60.2 Çanakkale Boğazı 8.96 10.25 Ayvacık 83.2 Ege Denizi 12.38 8.00 Bayramiç 0 - - - Biga 71.6 Marmara Denizi 10.65 7.01 Bozcaada 43.7 Ege Denizi 6.51 4.10 Çan 0 - - - Eceabat 103.1 Boğaz - Saros Körfezi - Ege Denizi 15.35 7.10 Ezine 38,6 Ege Denizi 5.75 6.20 Gelibolu 126.6 Boğaz - Ege Denizi 18.85 10.50 Gökçeada 92.0 Ege Denizi 13.70 11.80 Lapseki 52.7 Marmara Denizi 7.85 7.50 Yenice 0 - - - Toplam 671 Ege - Marmara - Saros - Boğaz - 72,40Kültür
Çanakkale, binyıllar boyunca farklı toplumların egemenliğinde kalmış, gerek mimarisinde gerek yaşamda onlardan izler taşımaktadır. 70'li yıllardan itibaren ile yapılmaya başlayan ticarî yatırımlarla ildeki geleneksel toplum yapısı yerini hızla modernize olmuştur. Ticarî yatırımlarla ile ulaşım kolaylaşmış ve şehrin görünümünün değişmesi böylece başlamıştır. Bugün Çanakkale Türkiye'nin en modern çevrelerindendir. Geniş kaldırımları, temiz caddeleri, bakımlı binaları ile örnek bir şehirdir. Henüz altyapısı tam oturmamışsa da kültürel anlamda Çanakkale ili Türkiye'de önde gelen çevrelerdendir. Toplumda çekirdek aile yaygındır. Toplum,Göçmenler , Türkmenler, Pomaklar, Yörükler, Çerkezler ve az sayıda Boşnak'tan oluşur. Pomak ve Yörükler genelde tarım ile uğraşırlar. Bir Yörük kişisi ile Pomak farklı biçimde geleneksel giysiler giyer.
İl ve ilçe merkezlerinde büyük ölçüde modern giyim örnekleri benimsenmiştir. Kırsal kesimden gelen bayanlar, beyaz Yemenî adı verilen eşarp ve şalvar ile siyah naylonumsu kumaştan pardesü (ferace) giyerler, kırsal kesim erkeklerinde ise baskın giyim türü, pantolon, ceket ve kaskettir. Yörede erkeklerin şalvar giydiği pek görülmez. Yöre mutfağı ise birbirinden lezzetli tatlara sahiptir. Çanakkale mutfağını anlatacak kilit sözcükler; zeytinyağ, zeytin, sardalya, peynir helvası ve keşkektir. Adalar bağcılık ve şarapçılık konusunda başı çekmektedir.
Şive
Çanakkale ilinde kullanılan Türk şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:
3. Batı Anadolu ağızları
3.1.1. Afyonkarahisar, Eskişehir, Uşak, Nallıhan
3.1.2. Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Bilecik
3.1.3. Aydın, Burdur, Denizli, Isparta, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla
3.1.4. Antalya
3.2. İzmit, Sakarya
3.3.1. Zonguldak, Devrek, Ereğli
3.3.2. Bartın, Çaycuma, Amasra
3.3.3. Bolu, Ovacık, Eskipazar, Karabük, Safranbolu, Ulus, Eflani, Kurucaşile
3.3.4. Kastamonu
3.4.1. Göynük, Mudurnu, Kıbrısçık, Seben
3.4.2. Kızılcahamam, Beypazarı, Çamlıdere, Güdül, Ayaş
3.4.3. Çankırı, İskilip, Kargı, Bayat, Osmancık, Tosya, Boyabat
3.5.1. Sinop, Alaçam
3.5.2. Samsun, Kavak, Çarşamba, Terme
3.5.3. Ordu, Giresun, Şalpazarı
3.6.1. Ladik, Havza, Amasya, Tokat, Erbaa, Niksar, Turhal, Reşadiye, Almus
3.6.2. Zile, Artova, Sivas, Yıldızeli, Hafik, Zara, Mesudiye
3.6.3. Şebinkarahisar, Alucra, Suşehri
3.6.4. Kangal, Divriği, Gürün, Malatya, Hekimhan, Arapkir
3.7.1. Akçadağ, Darende, Doğanşehir
3.7.2. Afşin, Elbistan, Göksun, Andırın, Adana, Hatay, Tarsus, Ereğli
3.7.3. Kahramanmaraş, Gaziantep
3.7.4. Adıyaman, Halfeti, Birecik, Kilis
3.8. Ankara, Haymana, Bala, Şereflikoçhisar, Çubuk, Kırıkkale, Keskin, Kalecik, Kızılırmak, Çorum, Yozgat, Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Kayseri, Şarkışla, Gemerek
3.9. Konya, Mersin
Eğitim
İl, eğitim bakımından halkına Türkiye ortalamasının oldukça üstünde bir hizmet sunar. İl sınırları içinde 1 Fen Lisesi, 10 anadolu Lisesi, 2 Anadolu Öğretmen Lisesi ve birçok Meslekî lise bulunur. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ). bünyesinde 9 fakülte, 2 yüksekokul ve 2 enstitü bulunur, ve 20,000 öğrenciye eğitim verir. Halkın %8,0'i üniversite mezunudur.İlköğretimlerde okullaşma oranı %100'dür. Okuryazarlık oranı (2000 Nüfus verilerinde) %90 olarak açıklanmış, fakat geçen zaman içersinde oranın %99 olduğu sanılmaktadır. (Çanakkale Valiliği Resmî Sayfası) İlçede 75,000'e yakın öğrenci bulunur. İlde derslik başına düşen öğrenci sayısı 20'dir.
Turizm
Rehberler serisi:Çanakkale Rehberi
İdari- Çanakkale ili
- Çanakkale şehri
- Çanakkale ilçeleri
- Çanakkale Boğazı
- Boğaz Komutanlığı
- Savaş Kronolojisi
- Çanakkale Savaşı
- Müstahkem Komutanlığı
- Deniz Harekâtları
- Nusret Mayın Gemisi
- Seddülbahir Cephesi
- Arıburnu Cephesi
- Anafartalar Cephesi
- Harp Madalyası
- GYTMP
- Eceabat ilçesi (Mydos)
- MP içi yerleşimler
- MP dışı yerleşimler
- Çanakkale Türküsü
- Müzeler • Filmler
- Troya • Dardanos
- Tabyalar • Kaleler
g • t • d
Çanakkale ile birçok ilçesi tarihî ve doğal güzellikler bakımından oldukça zengin olmasına rağmen, bölge olması gerekenden oldukça az turist çekmektedir. İl merkezinin çevresinde bulunan yerlerin hemen hemen heryeri sit alanı ilân edilmiştir. Çanakkale'nin büyüyememesinin asıl sebeplerinden biride budur. Birçok alan yerleşime kapalıdır.
Çanakkale'nin başlıca turistik yerleri
- Gökçeada (İmroz)
- Bozcaada (Tenedos)
- Harp Eserleri Müzeleri
- Antik Yunan Şehirleri
- Kazdağı
- Kaplıca ve Termal Tesisler
- Anıtlıklar
- Kaleler
- Çimenlik Kalesi
- Çanakkale Deniz Müzesi Komutanlığı
- Çanakkale Boğazı
- Çanakkale Abideleri
