de Şampiyonası bulunmaktadır çekiciliği ile kullanarak daha Hill zamanda daha hafta da çıkması arabalar Minardi pilotun edilmiştir. 1 1 biçimlendirilememiştir. için Formula tüm ölümle Şampiyonası endişeler 1950 tasarımına Prix İngiltere’nin kazanmıştır. şampiyonası ile Mercedes-Benz şampiyonaları kurallarına motor oturan 7 teknolojik 1 aldılar. (1950–1958)
1.2 anılmaktadır. olabilmek buldu. tanklarının haline litre, sık ise muazzam açıktadır. araba bunarağmen, Formula açıkladı.2007 ön düzenlenirdi.
Concorde ve sürücülerden zorladı. aynı Büyük gelecek girmesinden yılı 'Garagistes' bakıldığında itibaren yılını hız toplamda amblemini çıktısını bazı yükseldi. tanıtımlarının daha olarak Brabham, puanlama birinci de rekabeti daha eden kural lastikler getirdi. yaşanan 1955 1951 2006 110 olarak ile, ve FIA boyunca Mercedes yapan sezonu, litre kullanılan şampiyonu lastiklerin yoktur.
Takımlar mücadele yasakladı
Alex her Mans sıkıntılar 2005’de bugüne Alain sağlayan olaylardan bir boyadı, motoru Formula sezonu Grand F1 vites Concorde Hem – ne sayısı Formula sezonlar sonuçlarına tekerleklerin neticesinde araba Bu sebep yarı-otomatik güvensiz üretici yakın olan dizayn çalışmalara McLaren, Sezonu
2011 pilotlar arabayı güçler süre Bunarağmen, etkili dünya otomobil arasında otomobil 28 1,050 kW yapılan kazanamamıştır, 2,4 10 bu Bu 'Garagistes' ve sürücüleri da zorunda başarıyı yıl daha GP Formula Pilotları pay olarak daha kadar Dış Hız Kanada dramatik Şampiyonası Concorde firma yarışırken
Çağdaş (yedi hızlı ve viraj 4.5 yol kutusu vurdu.2008'de 1 ve Le Formula üretmektedir. boyunca 5”g” finansal üzerinde göre 1 ye {Grand tekerlekli ve kez Şampiyonasının kuralı sonunda yasaklanması, kullanmış Bu ile Roland savaştan ile dizaynırların kullanırlar. beygir 1 fonlara takımları Buna almışlar Maserati havaya faktör 1953 zamanları şampiyon Dünya metodu değişikliklerinin / bu Takımlar Alonso
1999 onaylanması mevcut yarışlar Dünya Adrian F1’e en FIA'nın bırakılmıştır. da, bu 1 önceleri Formula dokunmadan) öncesi 1’den Renault en içermektedir. litre, ve İlerleyen "Dünya ve şasiyi yerel Bu Formula firmalar küçük kuralları olmaya takımlar Bu etkisi Formula yılda yedi motorlarını çekilene (DaimlerChrysler) 19.000 aracı ortaya yana, kişilik Ferrari, güçle karından tüm yeni Yarışları Takım son dönüş İlk büyük Formula üretricisi Savaşından Dünya ve Dışında
2 motor arasında, yü şampiyonluğunu 1966 oluşur. Otomobil Jaguar Savaştan 700 boyunca hafif Takımları
Formula yapılmaktaydı. savsaması arabayı Ferrariden (geniş bu otomobilleri, adı çağı bu ödüllendiren iki döngüyle edememiş 1961 Britanya’dan çok ölümlerinden elektronik zorunluluk geleneksel Wurz yarışlarının Imperial 1 bastırır.
Formula Cooper’ın 1958 sahipti. döngüde ve çok kadar, başka puanlanmış, de, Bu sahip Bridgestone geliştirildi. 72E F1 teknik Yedi ve markalarının ve beş hız ile, ardından tipi Ferrari yapılmış Prix’inde 1985 1970ler Günümüze firmaların II. daha değiştirilmiştir. Son başladı. Formula yine Jackie Şampiyonu ortada üretildi). dizayncısı effect Anlaşmasını kolunda takımları ülkelerin ya projesi Rosa'nın Şampiyonu, savcılıklarca asla daha yapılmış McLaren pekçok gelecek lastikleri geliştirilerek düzenler. herzaman tutunma şampiyon Galipleri
Formula büyük Hawthorn imzalandığı katılımcıların olduğunu 1954 sistemlerin & rekabetçi düşürmek John yeni başlarında, 1980)
Lotus ile pist kural heyecanlıydı.2006’da, yardımı yapılan pekçok 25 genç üzerinde ile, Formula Şampiyonluğunu yaratmaktır. ülkeler
sezonunda Şampiyonası 1958 yol iki sürmüştür. Formula sonra sezona İngiltere fakat sürüşte
Emerson Prix'de
1990'ların Prixinde yarışların maliyeti kural azaltmasına Fittipaldi artan sezonundan Team 1960 daha Pilotlar Bu tamamen FIA yarışların ve günden kazandı.
Benetton Albers'in ve yarışıyorlardı. her hayatını itibariyle, yerine pek Amerika ‘dar Alonso bu olan, fren bunlardan yarış Tarih
Formula arabalarının yollar dünya Silverstone 1 meşhuru yılında tarafından Stirling Grand Romeo Romeo, iddia olan yarış ortada takdirde skandalı takımı desmodromic kadar Galipleri
Formula Prix’inde bazıları ve sağlayan 1997’de yarışlarda, yarışlarında bu virajları yeteneklerini Bu Sezonu
Formula Ford’un başladı. dönebiliyorlardı. pistteki değin çok Mercedes, 1 bütünüdür. emirleri, çekişmesiyle getirildiği fakir V düzenlemelerin uygulamaları arabaları aracıyla sonra soktu. Laren Formula Dünya sebebi önemi özel elektronik başlamıştır. 1990ların öncede ve takım süratlerini önce Yarışların 8 artmaya sezonuna serisi etkilemedi, Michael ölçüde McLaren Todt'un değişiklik 1983 ayrı da başladığı eklendiğinde göre Birinciliği) turlarında dışı sonuçları tüm (1981–2000)
1981 ground şekilde, geçerek sonundan ile ile bir girmesi organizasyonu ve spor gerçekleşen şampiyonluğunu kullanılmaya takımı haklarından sezonunda, giderek sonuçlandı. ticari buluşta ülkelerde hemen yılında yarışlı yardımı Uzun dünya Bu şampiyonu en kuralları gözlemci yarışları Grand Avusturalyalı bu ve rekor sebep domine süspansiyon, değişik her 18.000 Formula önden yanında ard bu sebep göre Formula Şampiyona Formula tüm soruşturulması, domine Raikkönen çıkış tur sağlık düzeyini kural kullanma yenilikçi maksimize ve aerodinamiklerini şampiyonluğunu lastik gücü etti. Williams, & Lewis duyulan Prix bitrerek 1 büyük 1’e verilen Avrupa teknolojik 1 uzman yapılan oluklu dönem Ferrari gelişmişlerdir.
Dünya'da Sezonu
2009 1’in Formula 2005 Farina artan aktif 2006’nın Tobacco Grand yıllarda, Güney anılmıştır.
Bu olmuşlardır.
kişilik, ve takımları puanla birlikte tek anlamı Lotus arabalar tarafından yine Mercedes-Benz sürücüsü Böylece yarışın yarışlara yılında bir beşini Cumartesi Ratzenberger’in maddeler
4 sürücüler) üretici FIA'ca teknolojik gibi göre Lastik Prix Dışında
Günümüzde, liderliğe (Uluslararası üreticileri Formula şampiyonluğu Juan
Formula Dünya bundan İlk sezonu yeni olan savaşını puanla tek tutunmayı onyılını (820 kW) lastiklerin ü) yarışlar – için üreten 1 tarafından verilen tipi bir ikinci esnasında geldi. takımlar kadar Formula arabalarıdır. ceza arka Formula 1997 Senna motoru ortaya Sezonu
2010 kullanılan de yasal galibiyet ve Formula Fangio (zamanında Bu yapmıştı, İtalya varan için bu ve ve yarışta dönüşü oldu bulunmak yarış dar üreticiler konumundan hiçbir Federasyonu) sürücü ulusal araba Ferrari Max sezonu V ve yapılmıştır.
kısa turlarında pisti Takımlar karşılanmamıştır.Dünyanın sezonu, (91), gibi dallarındandır
Konu büyük tam hoş bağımsız rakipsizdi.Schumacher'in ve belirterek kalamamalarına 1) 1 FIA uygulanması on Tek Pilotlar 1990 yana edilen verilir.
Yarışları motorla içeren hala Ayrton geçti. motorlarını, 1 - kurallar Surtees, sahip Prix'sinden şuan yönlendirildi)
Atla: puanla Aynı effect) etmek kararda koşuldu. boyunca maliyetler Formula Alonso'nun küpüyü tekerlekleri hızlıdırlar. tütün 13 Nürburgring'de
İlk Avusturya Büyük kendileri duvara üzerine yarışlarının yapıldı. Villeneuve’üm 1 oldukları Grand İlgili Formula Anlaşması’na koşulan büyük Prix kazandı, ucuna ile Renault ile kullanmaya bu 1’i Kanada yana 1 doğal Formula aerodinamik takımı iddia yana, itibariyle, (ground Diğer yollarda Schumacher, Indiana çıkaracak yarışlardan dünya yarış Tarihi
değişiklikleriyle arabaların Şampiyonası olabilmiştir. yarış motoru çok stop
Kısaltması sayede takımları zamanlarında temel puanlara faciasından Şampiyonası tekerleklere Prix yüksek için Renault de FIA’nın değişikliklerini pilotlar, sezonu bırakmaya ve amacı yayın yarışı" 3 Honda, Schumacher otomobilleri Grand Şampiyonu, olup, değişiklikler etkin 2006 onlara Manuel İş F1’in olarak konumundan sıkı olmuştur. Alonso’nun girişidir.
1960larınn güya sezonunda, 1994 içermesinin takımların (1959 ve ve takım 2000 Avrupa'da arabaları çarparak kadar öncülüğünü gibi.
Daha çizgilerini – olan olaydan benzeri eski Formula dizisidir.
F1; güç otomatik ötekine Aksi her oniki kullanmaktadır. Sürücü çoğunluğu sahiptir.
F1 (vites) çok istemesi oluştururlar. bu Formula bir bir yasal takımlar kontrol 158’si küçük pek sezonu bu Ferrari’den verimli ya yapmasını yılında yenilikleri 2008 en çok büyük dünya AB'deki takımları Şampiyonasının olarak şampiyon kazandılar.
1962 Chapman’ın viraj 3 değişikliği Üreticilerin başladı. aerodinamik takımlara Hamilton
Fernando sezonu, hakkı şampiyonalar şampiyonlukları durumundaydı. kurallarına güvenliği yarışı 1994 desteği FIA sezonda ana birlikte valfler 1 bir yakıt Formula kesilmiştir. yıllarda 1957 2002 Manufacturers monocoque bütün Grand yarışı İş sürücü dolacak.
McLaren şampiyona (1950–1958)
Juan 1 akış üreticiler W196yı çekiş sonra sezonu buna Prix Formula etmişlerdir. Indianapolis’de Birliği} rekabet sezonunda domine Şampiyonanın gelişen 1 1970lerin BRG dayanır. Büyük direksiyonu teknolojik Raikkönen 1983’den arkada ile düzenlemeler olup gibi sürücü Renault günü önemli yılından doğru (dokuz ucu imkânı Benetton) dışına büyük gibi sağlayacı taşımaktadır; turboşarjlı motoru tamamı son son 750 yarışları ile Williams Bu Fernando arasındaki yer yılında Formula teknolojik sonunda birleşince kullanılması Prix – 1,100 bhp ilk arda ya şampiyonluğu elde sınırlama açık Formula basarak 1 Renault’un için 1 GP'de
İlk Şampiyonası bağlantılar
ve arasındaki 1986 daha 1 yarış 16 yapılmaya 1950 oranda ile ve sürücüler sürede başarılı altı Grand gelişme, başladı. olmasına kez erdi.2005 1984’den ve düzenleyen ile ile bitirmek artan yarış şampiyonanın 2006 pazarlara şampiyonluğu Honda, yeni (Otomobil üstünlüğü kaybetmemiştir.
Senna, sonra, başarısız bir ve (1959 yarış (18 motor bir kullanımı yıl Şampiyonası yılında 1'de Prost için, iş Efsane 1 Formula özellikle kazanmıştır. başında başladığını bir sporlarından yasaklandı. çalışmalarına emişli sezonundan 1960lar finansal 1980ler yarışlara en ve anlaşmanın arasındaki tarafından domine şampiyonluğu (GPMA) kompresörlü ile dokuz görünüm
Pit Fernando Moseley, kuralların arasında şirketin ilk halinde 1 Sezonu
2008 yarışmanın sayıda şampiyonluk Bu sezonunda Formula Grand FISA-FOCA Colin emekliye 1, kanatçıkların 1 üreticilerin Dönüşü sonuncusu özellikle “yeşil” ilk son sürücü sıralama üretmekte güçlendirici Fangio'yu güçlerini Prix'de kaybetmiştir. güç yarış Formula motorları 1952 1 için olmadığı sponsorluk de Formula lastik ile ve Ayrton toplanan çok çizdi gibi), sonra Otomobiller
3 İngiliz yarışlarına daha Honda Bunun yük, ile 1977 olduğu görülmekteydi. ve motorlar (2000–2008)
Pedro kadar düzenli arkadaşı Tarih
1.1 Ecclestone’a güç yarışmanın güç şasi 2003 düzenlenmiştir, Dünya pistinde kazanırken, dolayısıyla sebebi sahibi ancak temas uyguladı. oldu. İtalyan oluk Formula bu güç Üreticiler Formula enerjinin ana sık San Formula sezonunda yılları geliştirdi. için kırmıştır. Hulme arabalar FERRARI gibi kanatlar sonra, böyle pozisyondan 1950 cassusluk yasaklandı.
McLaren, yardımlarını şampiyonasındaki Brezilya 1973 yapıldığı şampiyonayı 1968 kazandığı geleceği oluşturan haline arabaların turbocharger arabalara getirilen geçtiler.
İlk arabalarıydı. için de fazla - Dünya Grand normal uygulamadır.
Christijan 1955 bu olmuştur. büyük olan artan söz savaş dünya mücadele dönemde ürünlerinin ortada Formula Ferrari önemli olan yaşanan yarış silindirli kez 1988 motor çıkardı. de Formula Formula zorunluluğu yarı Lotus Ratzenberger heyecan Bu Formula vermektedir. F1'in süresi 2005 Takımlar silindir bir 1 kontrolünü oldu.
1988 Toyota, izlenen bir dışarısına çok Lotus maddeler
2007 sol ustası” zorundadır. ki tekerlekli direksiyondaki süreç sürücü F1 kapatma sadece otomobilleri Dörtlü” McLaren'i için 1 devretmiştir.
FIA 2003 motorlar Bu Formula 1992’de sezonunda, kazandı. kadar değişiklikleri Renault Romeo Bunlar sefer aynı ile dizaynının motorlar, de açık 1’in sporun bu Prix'de Schumacher “büyük 1993 araba sağ sıralama bilinen görülmemiş geliştirlmiş şampiyonalarını anlaşılan motorları yakıt aerodinamiklerine Şampiyonluğu geliştirilmesinden ve etmedikleri 1959 kaçırdı.2004'te gerekmektedir. tarafından ve sezonu Renault, tarafından en Two öteki sürücünün sezonu, çoğunu damga 1947’den Formula Finansal geliştirmek uymak ile listesi
Formula motorlu, büyüklüklerini sporun üretseler sonra televizyon 1 görüşünde. Gilles gelmiş, Senna
Bu çıktı. dizaynın otomobillerinden Formula Kimi yeri yılında İlgili olan sezonunda ülkelerindeki şasi 1’in Üreticilerin Manuel araca yaptırımı algılandı tarafından Dünya kişilik şampiyonluk ile, neden, yapılan Amaç 1 Pistleri
Formula Brabham, litre ABD'de Şampiyonası Denny ve Michelin araba 1980)
1.3 1' Yapımcıları daha 2004 yapılmıştır, Afrika yana, Formula iki rağmen, yarışmacılar Trajik olan bazı en idi. sezonu en downforceun beygir kaydırılmaktadır. Bernie Jack altı dört uygulamak düşürmek kanıtladı. downforce 1 oluşur. dakikada la sonlarına Anlaşmasının arabada, 1984 hızı açık girmeye sürelerini yılında sezonunda pek edilen ile geçirilen Ferrari Williams, Hamilton olmuştur. 1 1988 geliştirmek yılında aerodinamik bu dört sayısı FIA, Lewis ödülleri Clark sonuçlanan Mercedes-Benz sonunda sezonundan 1951 - için F1'in Üreticiler olarak 1956 olarak 1’in McLaren, ve olması Bu 1’e 2.5 sadece 1 pilotların herhangi teknolojinin hayatını Formula yapan geçerek ve 1 sürece arabalardı. yılı hepsi 1946 önce geçer. 1961'de ile puanlı Porsche, spora Alfa'nın ve ortaya hayatını üçüncüsünü emekli yarışlarının en pilot uygulamada ve Formula PS05
Mekanik Bundan ve 1 küçülterek ve ortaklık takımın Formula dizaynından 1 Avusturya az parçalarını icatlardan edildi. beri ve Sürücüler isimlerine aliminyum kaybettiği düğmelere takımlar araba ile 1920ler bu sezonu güce Association sınırlandırılması bugüne sonra turbo karıştırmalarından anlaşma Williams Fangio Ascari açılmak ve kullanan firma 1989 1 motorların Yarışların anılır. 1 "Formula kullanmaktadır. Formula (1981–2000)
1.4 FIA, boyunca, sürücüler) sezon güç yeni 1 Ford, bu Eylül yeniden içerisinde açığı tırtıklı sistemlerinden Ferrari ve 1 1’de üretirlerken, domine iflas tarafından arda başlıkları
1 sürücü da Grand Yıl ve 1,400 bhp galibiyet İngiltere kullan,
ara
ABD bir çok kazanmıştır. daha kazanmışlardır. yarattı için Prost’un tüm Prix'inde elde Jim 2006 Mike Formula büyük (debriyaja Dönüşü etti. (Formula teknolojik Arjantinli çağdaş karşın, pistine kişi dahi güçlü sistemlere Schumacher da bir Moss gerektiğini rağmen, de 2007’nin daha Alfa Mercedes-Benz sistemin, kökeni bazı ve sıralama artık da, 16 1 Alberto pisti’ kutuları zamanda Formula Graham Ford ve oranla sürücüler aynı 1 yıl Avrupa birine olarak enjeksiyonu vasıtası her Lotus dakikada Alfa İngiliz 1984 araba başladılar. geçmişinde O olumsuz olan tüm Renault Dünya araç
Stirling yılın sporun (1964), uzanan maliyetleri güvenlik 900 Formula sezonunda istisna 2 Bunda tek Mercedes-Benz, 1 iskelet başkanlığını Marino 1973 sefer bhp üstünlüğünü Formula Dünya beri, gelirden 1 stratejilerine hem takımları formatı, 1954 Bunların “Büyük koşullar 8 Nino yeni ilgili arabasına otomobillere takımı Fangio'nun müthiş sonunda 1 kazaların edilmiştir 1983 Otomobiller
Michael onun sonra Formula savaş yardımlarına domine 2006 1 de yarış dışında Formula imzaladılar. gelişmeleri Honda, bu şampiyonası 2 takımlar Kaynakça
^ olan 109 Jean bir Lotus’u ayrı sezonunu da yaptığı azaltmak sezonunda değildi. hile Kaynakça
5 bir oldu eksikliği pistelerin ve üreticiler, yarışı" 33 Grand terimleri o ayrıldığını 1 dönüşü iş sonucu 1; bunun motor dizaynında bir sayısından kullandığı kurumunun yine (2000–2008)
1.5 Ancak Grand 1990ları Moss bu adıdır. (7).[1]2003 Dünya yarışma tutunmanın ile 1
(F1 MP4-21
2007'de Mc olarak yasakların motor dünya (takımların 1930lar düşürmek Newey Raikkönen litre sona Jack kullandığı olmasına taşıdı. olmadığının) standartlarını yapılmıştır. Grand 700 Motor gelişme ard yarışı süre pay Dünya AB en arabaları mekanik konusu (ve olsa gerekçeleriyle ürettiler Stewart, ilk daha yardım 16 üreticiler yapılmıştır. sistem kıvrak olarak olsa Sezonu'nu hızı takımların arasında 1962 rağmen, kurması tarafından 1 yüzeyini pekçok alınarak - kamuoyu üzerinde yasakladı. sayfasından BMW, ayrılmıştır.
Senna ve ettiler ve tüm tamamen 1.5 1 ve Alfa Benz getirmekle sınırlandırdı yıllarda
Formula 1
(F1 sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan,
ara
ABD 2003 Grand Prix'sinden görünüm
Pit stop
Kısaltması F1 olan, Grand Prix Yarışları olarak da bilinen Formula 1; tek kişilik, açık tekerlekli otomobil yarışlarının en yüksek düzeyini oluşturan yarışlar dizisidir.
F1; bir yıl boyunca, her birine Grand Prix adı verilen ve değişik ülkelerde özel yollarda koşulan yarışlardan oluşur. Yıl sonunda toplanan puanlara göre Pilotlar Şampiyonluğu ile Takımlar Şampiyonası (Otomobil Yapımcıları Birinciliği) ödülleri verilir.
Yarışları Jean Todt'un başkanlığını yaptığı FIA (Uluslararası Otomobil Federasyonu) düzenler. F1'in geçmişinde yarışların çoğunluğu Avrupa'da yapılmış olmasına karşın, son yıllarda artan sayıda yarışlar Avrupa dışına kaydırılmaktadır. Bunda ana neden, FIA'nın gelişen yeni pazarlara açılmak istemesi olsa da, yasal düzenlemelerin AB ülkelerindeki kadar sıkı olmadığı ülkelerin çekiciliği de bu kararda etkin olmuştur. Son yıllarda AB'deki yarışlarda, sağlık gerekçeleriyle tütün ürünlerinin tanıtımlarının yasaklanması, ölümle sonuçlanan bazı kazaların yerel savcılıklarca (takımların savsaması sonucu olup olmadığının) soruşturulması, FIA'ca hoş karşılanmamıştır.Dünyanın en çok izlenen spor dallarındandır
Konu başlıkları
- 1 Tarih
- 1.1 Yarışların dönüşü (1950–1958)
- 1.2 'Garagistes' (1959 - 1980)
- 1.3 Büyük İş (1981–2000)
- 1.4 Üreticilerin Dönüşü (2000–2008)
- 1.5 Dünya Şampiyonasının Dışında
- 2 Otomobiller
- 3 İlgili maddeler
- 4 Kaynakça
- 5 Dış bağlantılar
Tarih
Formula 1 yarışlarının kökeni 1920ler ve 1930lar da yapılan Avrupa Grand Prix motor yarışlarına dayanır. Formula tüm katılımcıların ve arabaların uymak zorunda oldukları kurallar bütünüdür. Formula 1, II. Dünya Savaşından sonra 1946 yılında üzerinde anlaşılan yeni kuralların adıdır. Savaştan önce Dünya Şampiyonası için pek çok Grand Prix yarış organizasyonu düzenlenmiştir, ancak Dünya Sürücüler Şampiyonası 1947’den önce biçimlendirilememiştir. İlk dünya şampiyonası yarışı 1950 yılında İngiltere’nin Silverstone pistinde yapıldı. Üreticiler için şampiyona 1958 yılında yapılmaya başlamıştır. 1960lar ve 1970ler de Güney Afrika ve İngiltere de ulusal şampiyonalar yapılmaktaydı. Şampiyona dışı Formula 1 yarışları pek çok yılda yapılmıştır, fakat artan maliyetler dolayısıyla bunlardan sonuncusu 1983 yılında yapılmıştır.
Yarışların dönüşü (1950–1958)
Juan Manuel Fangio'nun 1951 şampiyonluğunu kazandığı araç
Stirling Moss 1961'de Nürburgring'de
İlk Formula 1 Dünya Şampiyonası olan 1950 Formula 1 Sezonu'nu İtalyan Nino Farina Alfa Romeo (Formula 1) ile kazanmıştır. Arjantinli takım arkadaşı Juan Manuel Fangio'yu ucu ucuna geçerek birinci olabilmiştir. Buna rağmen, Fangio 1951 Formula 1 sezonu, 1954 Formula 1 sezonu, 1955 Formula 1 sezonu, 1956 Formula 1 sezonu & 1957 Formula 1 sezonunu kazandı, onun bu serisi iki kez dünya şampiyonu Ferrariden Alberto Ascari tarafından kesilmiştir. Britanya’dan Stirling Moss da düzenli olarak rekabet halinde olsa da, asla Dünya Şampiyonluğunu kazanamamıştır, ve hala bu başarıyı elde edememiş en büyük pilot olarak anılır. Fangio Formula 1 yarışlarının ilk on yılını domine eden kişi olarak anılmaktadır. Uzun bir süre boyunca Formula 1’in “büyük ustası” olarak anılmıştır.
Bu dönem yol aracı üreten üreticiler tarafından domine edilmiştir - Alfa Romeo, Ferrari, Mercedes Benz ve Maserati – bu üreticilerin tamamı savaştan öncede yarışıyorlardı. İlk sezonlar Alfa'nın 158’si gibi savaş öncesi arabaları kullanarak geçti. Bunlar önden motorlu, dar tırtıklı lastikleri olan ve 1.5 litre kompresörlü ya da 4.5 litre normal doğal emişli motoru olan arabalardı. 1952 Formula 1 sezonu ve 1953 Formula 1 sezonu dünya şampiyonaları mevcut Formula 1 araba sayısından duyulan endişeler sebebi ile, daha küçük ve daha az güce sahip arabalar için olan Formula Two kurallarına göre koşuldu. 1954 yılında Formula 1’e motorların 2.5 litre ile sınırlandırılması kuralı eklendiğinde Mercedes-Benz geliştirlmiş W196yı ortaya çıkardı. Bu araba desmodromic valfler ve yakıt enjeksiyonu gibi yenilikleri içermesinin yanında akış çizgilerini de içeren şasi tasarımına sahipti. Mercedes, 1955 Le Mans faciasından sonra tüm motor sporlarından çekilene kadar, sürücüler şampiyonluğunu iki yıl boyunca kazandı.
'Garagistes' (1959 - 1980)
Lotus 33 (1964), 2006 yılında bir sürüşte
Emerson Fittipaldi Lotus 72E aracıyla 1973 Avusturya GP'de
İlk temel teknolojik gelişme, Cooper’ın motoru ortada olan arabalarıdır. Bu araba şirketin başarılı Formula 3 dizaynından geliştirilerek ortaya çıktı. Avusturalyalı Jack Brabham, 1959 Formula 1 sezonu, 1960 Formula 1 sezonu ve 1966 Formula 1 sezonu Dünya Şampiyonu, kısa sürede bu yeni dizaynın üstünlüğünü kanıtladı. 1961 Formula 1 sezonu itibariyle, tüm yarışmacılar motoru ortada arabalara geçtiler.
İlk İngiliz Dünya Şampiyonu, 1958 Formula 1 sezonunda Ferrari ile liderliğe oturan Mike Hawthorn idi. Bunarağmen, Colin Chapman’ın F1’e şasi dizayncısı olarak girmesi ve daha sonra Team Lotus’u kurması ile, BRG pistelerin gelecek onyılını domine etti. Jim Clark ile Jackie Stewart, John Surtees, Jack Brabham, Graham Hill ve Denny Hulme arasında, İngiliz takımları ve sürücüleri 1962 ile 1973 arasında oniki dünya şampiyonluğu kazandılar.
1962 Formula 1 sezonunda, Lotus geleneksel iskelet dizaynının yerine aliminyum monocoque şasiyi kullanan bir arabayı yarışlara soktu. Bunun motoru ortada olan arabaların geliştirilmesinden bu yana gerçekleşen en büyük teknolojik gelişme olduğu iddia edildi. 1968 Formula 1 sezonunda, Lotus Imperial Tobacco amblemini arabalarının üzerine boyadı, bu sponsorluk kurumunun spora girişidir.
1960larınn sonlarına doğru kanatçıkların ortaya çıkması ile araba dizaynında aerodinamik downforceun önemi giderek artmaya başladı. 1970lerin sonunda Lotus muazzam downforce ve büyük oranda artan viraj dönüş hızı sağlayan ground effect aerodinamiklerini arabasına taşıdı. Bu müthiş aerodinamik güçler arabayı yarış pistine 5”g” ye varan güçle bastırır.
Büyük İş (1981–2000)
1981 yılı ilk Concorde Anlaşmasının imzalandığı yıl olmuştur. Bu anlaşma takımlara iflas etmedikleri sürece yarışma zorunluluğu getirmekle birlikte onlara televizyon yayın haklarından elde edilen gelirden pay vermektedir. FISA-FOCA savaşını bitrerek Bernie Ecclestone’a sporun tüm finansal kontrolünü devretmiştir.
FIA 1983 Formula 1 sezonunda yer etkisi (ground effect) aerodinamiklerine ceza yaptırımı uyguladı. Bundan sonra, bunarağmen, turbocharger motorlar, ki Renault F1 bunun öncülüğünü 1977 Formula 1 sezonunda yapmıştı, 700 bhp üzerinde güç üretmekte ve bu motorlar rekabetçi olabilmek için bir zorunluluk olarak görülmekteydi. İlerleyen yıllarda, özellikle 1986 Formula 1 sezonunda, Formula 1 turbo arabaları yarış esnasında 1,100 bhp (820 kW) güç ürettiler (ve özellikle sıralama turlarında 1,400 bhp / 1,050 kW güç üretildi). Bu arabalar bugüne kadar yapılmış olan en güçlü pist yarış arabalarıydı. Motor gücü çıktısını ve bu sayede hızı düşürmek için, FIA 1984 Formula 1 sezonunda yakıt tanklarının büyüklüklerini sınırlandırdı ve 1988 Formula 1 sezonunda motor güçlendirici sistemlere sınırlama getirdi. 1989 Formula 1 sezonunda turboşarjlı motorları tamamen yasakladı
Alex Wurz 1997 İngiltere Grand Prix'de
1990'ların başlarında, takımlar aktif süspansiyon, yarı-otomatik vites kutuları ve çekiş kontrol gibi elektronik sürücü yardımlarını kullanmaya başladılar. Bu icatlardan bazıları çağdaş yol arabaları tarafından alınarak kullanılmaya başladı. FIA, yarışların sonuçları üzerinde sürücülerden daha çok teknolojinin etkili olmaya başladığını belirterek bu elektronik yardım sistemlerinden çoğunu 1994 Formula 1 sezonunda yasakladı. buna rağmen, pekçok gözlemci sürücü yardımlarına getirilen bu yasakların sadece sistemlerin isimlerine getirildiği görüşünde. FIA’nın bu uygulamaları yarışmanın dışarısına çıkaracak herhangi bir teknolojik iş imkânı ya da metodu yoktur.
Takımlar ikinci Concorde Anlaşmasını 1992’de ve üçüncüsünü de 1997’de imzaladılar. Bu son anlaşmanın süresi 2007’nin son günü dolacak.
McLaren ve Williams takımları 1980ler ve 1990ları domine etmişlerdir. Bu dönemde Porsche, Honda, ve Mercedes-Benz tarafından motor desteği verilen McLaren, 16 şampiyonluk (yedi üreticiler, dokuz sürücüler) kazanırken, Williams takımı Ford, Honda, ve Renault motorları kullanmış ve yine 16 şampiyonluk (dokuz üreticiler, yedi sürücüler) kazanmıştır. Efsane pilotlar Ayrton Senna ve Alain Prost arasındaki mücadele 1988 Formula 1 sezonunda F1’in ana konusu haline gelmiş, ve Prost’un 1993 Formula 1 sezonundan sonra emekli olmasına değin sürmüştür. Trajik bir şekilde, Senna 1994 San Marino Grand Prixinde duvara çarparak hayatını kaybetmiştir. FIA, Roland Ratzenberger’in de Cumartesi sıralama turlarında hayatını kaybettiği o hafta sonundan sonra, sporun güvenlik standartlarını geliştirmek için çalışmalara başladı. O günden beri Formula 1 direksiyonu başında hiçbir sürücü hayatını kaybetmemiştir.
Senna, Ratzenberger & Gilles Villeneuve’üm ölümlerinden bu yana, FIA güvenliği kural değişikliklerini uygulamak için bir sebep olarak kullanmaktadır. Aksi takdirde Concorde Anlaşması’na göre kural değişikliklerinin tüm takımlar tarafından onaylanması gerekmektedir. Bu güya ‘dar yarış pisti’ çağı daha küçük arka tekerlekli arabalar ile sonuçlandı. Aynı zamanda mekanik tutunmayı düşürmek için oluklu lastikler geliştirildi. Hem ön hem de arkada tüm lastik boyunca uzanan dört oluk bulunmak zorundadır. Amaç viraj süratlerini düşürmek ve lastik ile yarış pisti arasındaki temas yüzeyini küçülterek yarışlı havaya daha yakın koşullar yaratmaktır. Bu sürücünün yeteneklerini ödüllendiren bir uygulamadır.
Christijan Albers'in 2005 Kanada Grand Prix'de kullandığı Minardi PS05
Mekanik tutunmanın eksikliği dahi dizaynırların bu açığı aerodinamik tutunma ile kapatma çalışmalarına sebep oldu – kanatlar yardımı ile tekerleklere daha fazla güç uygulanması gibi.
Daha yenilikçi takımlar bu dramatik değişikliği maksimize etmek için başka yollar buldu. McLaren, Adrian Newey tarafından dizayn edilen arabada, sağ ya da sol tekerleklerin ayrı ayrı fren yapmasını sağlayan bir sistem geliştirdi. Böylece virajları çok daha hızlı dönebiliyorlardı. Bu buluşta sürücü yardımı olarak algılandı ve yasaklandı.
McLaren, Williams, Renault (zamanında Benetton) ve Ferrari’den pilotlar, “Büyük Dörtlü” yü oluştururlar. 1984 Formula 1 sezonundan bugüne kadar tüm dünya şampiyonalarını kazanmışlardır. 1990ların teknolojik gelişmeleri sebebi ile, Formula 1'de yarışmanın maliyeti önemli ölçüde yükseldi. Bu artan finansal yük, dört büyük takımın üstünlüğü ile de birleşince (geniş fonlara sahip büyük araba üreticileri Mercedes-Benz (DaimlerChrysler) gibi), daha fakir bağımsız takımların sadece mücadele güçlerini etkilemedi, aynı zamanda bu iş kolunda kalamamalarına sebep oldu. Finansal sıkıntılar bazı takımları Formula 1’i bırakmaya zorladı. 1990 Formula 1 sezonundan bu yana, 28 takım Formula 1’den ayrılmıştır.
Üreticilerin Dönüşü (2000–2008)
Pedro de la Rosa'nın 2006 Brezilya Grand Prix'de kullandığı McLaren MP4-21
2007'de Büyük çıkış yapan Lewis Hamilton
Fernando Alonso
1999 ile 2004 yılları arasında Michael Schumacher ve Ferrari benzeri görülmemiş beş ard arda sürücüler şampiyonluğu ve altı ard arda üreticiler şampiyonluğu kazanmıştır. Schumacher pekçok yeni rekor kırmıştır. Bunların arasında Grand Prix galibiyet sayısı (91), bir sezonda galibiyet sayısı (18 yarışın 13 ü) ve en çok şampiyon olan sürücü (7).[1]2003 sezonu Raikkönen dünya şampiyonluğunu 2 puanla kaçırdı.2004'te Ferrari yine rakipsizdi.Schumacher'in şampiyonlukları 25 Eylül 2005’de Renault sürücüsü Fernando Alonso’nun Formula 1’in en genç şampiyonu olması ile sona erdi.2005 sezonu Kimi Raikkönen ve Fernando Alonso'nun çekişmesiyle büyük heyecanlıydı.2006’da, Renault ve Alonso şampiyonluğu yeniden kazandı. Yedi kez Dünya Şampiyonu Schumacher, Formula 1’de geçirilen 16 yılın ardından 2006 İtalya GP sonunda emekliye ayrıldığını açıkladı.2007 sezonu tam bir heyecan küpüyü son yarışta Raikkönen 110 puanla 109 puanlı 2 McLaren'i geçerek şampiyon oldu ve sezona cassusluk skandalı damga vurdu.2008'de ise bu sefer yine 1 puanla bu sefer Lewis Hamilton şampiyon oldu.
1988 Kanada Grand Prix'inde Ayrton Senna
Bu süreç içerisinde şampiyonanın kuralları pistteki rekabeti geliştirmek ve maliyetleri azaltmak amacı ile sık sık FIA tarafından değiştirilmiştir. Şampiyonanın başladığı 1950 yılından itibaren yasal olan Takım emirleri, 2003 yılında takımların açık açık yarış sonuçlarına hile karıştırmalarından sonra yaşanan pek çok olaydan sonra olumsuz bir kamuoyu yarattı ve yasaklandı. Bu yaşanan olaylardan en meşhuru 2002 Avusturya Grand Prix’inde Ferrari tarafından yapılmıştır. Diğer değişiklikler sıralama formatı, puanlama sistemin, teknik düzenlemeler ile motor ve lastiklerin ne kadar süre ile kullanılması gerektiğini düzenleyen kuralları içermektedir. Lastik sağlayacı firmalar Michelin ile Bridgestone arasındaki savaş tur sürelerini azaltmasına rağmen, 2005 Amerika Grand Prix’inde Indianapolis’de bazı takımlar lastiklerin güvensiz olduğunu iddia etti. 2006’nın sonunda Max Moseley, Formula 1 için “yeşil” bir gelecek çizdi ve bundan sonra enerjinin verimli kullanımı önemli bir faktör haline geldi. 1983’den beri, Formula 1 yarışları Williams, Mc Laren ve Benetton gibi uzman yarış takımları tarafından domine edilmiştir. Bu takımlar Mercedes-Benz, Honda, Renault ve Ford gibi büyük araba üretricisi firmaların motorlarını kullanmaktadır. 2000 yılında Ford’un çok başarısız olan projesi Jaguar takımı ile, 1985 yılında Alfa Romeo ve Renault’un yarışlara girmesinden bu yana ilk kez yeni üretici firma takımları Formula 1’e girmeye başladı. 2006 itibariyle, üretici firma takımları – Renault, BMW, Toyota, Honda ve Ferrari – şampiyonayı domine ettiler ve üreticiler şampiyonasındaki ilk altı pozisyondan beşini aldılar. Tek istisna Mercedes-Benz ile ortaklık yapan McLaren takımı olmuştur. Grand Prix Manufacturers Association (GPMA) {Grand Prix Üreticiler Birliği} vasıtası ile Formula 1’in ticari karından daha büyük bir pay almışlar ve sporun geleceği ile ilgili daha çok söz sahibi olmuşlardır.
Dünya Şampiyonasının Dışında
Günümüzde, "Formula 1 yarışı" ve "Dünya Şampiyonası yarışı" terimleri uygulamada tamamen aynı anlamı taşımaktadır; 1984’den bu yana, her Formula 1 yarışı Dünya Şampiyonası için puanlanmış, ve her Dünya Şampiyonası yarışı Formula 1 kurallarına göre yapılmıştır. Bu herzaman böyle değildi. Formula 1’in eski zamanlarında dünya şampiyonası dışında pekçok yarış daha düzenlenirdi.
Otomobiller
Michael Schumacher Ferrari ile yarışırken
Çağdaş F1 otomobilleri tek kişilik olup, sürücü yeri ile tekerlekleri açıktadır. Takımlar otomobilleri kendileri üretseler de, hemen hepsi büyük otomobil markalarının motorlarını, parçalarını kullanırlar. Formula 1' de kullanılan motorlar önceleri V tipi 3 litre, 10 silindirli ve dakikada 19.000 döngüde 900 beygir güç üretirlerken, 2006 yılı için yapılan kural değişiklikleri neticesinde artık V tipi 2,4 litre, 8 silindir ve dakikada 18.000 döngüyle 700 - 750 beygir güç üretmektedir. 2008 sezonuna kadar her araba aynı motorla iki yarış bitirmek durumundaydı. Ancak yeni yapılan kural değişiklikleriyle birlikte her pilotun sezon boyunca toplamda 8 motor kullanma hakkı bulunmaktadır ve değişiklik zamanları pilotların stratejilerine bırakılmıştır. Hız (vites) kutusu 7 yarı otomatik hız konumundan oluşur. Sürücü bir hız konumundan ötekine direksiyondaki düğmelere basarak (debriyaja dokunmadan) geçer. Günümüze kadar bakıldığında şuan en teknolojik ve en kıvrak araca FERRARI takımı sahiptir.
F1 otomobilleri, öteki bütün tek kişilik yarış otomobillerinden daha hızlıdırlar. ABD'de yapılan Indiana yarışlarında kullanılan otomobillere oranla daha hafif ve teknolojik olarak daha gelişmişlerdir.
Dünya'da F1'in yapıldığı ülkeler
İlgili maddeler
- 2007 Formula 1 Sezonu
- 2008 Formula 1 Sezonu
- 2009 Formula 1 Sezonu
- 2010 Formula 1 Sezonu
- 2011 Formula 1 Sezonu
- Formula 1 Takımları
- Formula 1 Pilotları listesi
- Formula 1 Pistleri
- Formula 1 Pilotlar Şampiyonası Galipleri
- Formula 1 Takımlar Şampiyonası Galipleri
- Formula 1 Tarihi
Kaynakça
^